Deficyt odpoczynku – zabójca wydajności i zdrowia. Poznaj trzy kroki, aby czuć się mniej zmęczonym

Dla wielu ludzi odpoczynek jest luksusem. Gdy wymagania firm rosną, rodzina rośnie wiele osób dostosowuje się do nich, pracując dłużej i odpoczywając mniej.

Ambitny pracownik pracuje przez 70 godzin w tygodniu, śpiąc po 5 lub 6 godzin na dobę i wypijając 6 filiżanek kawy dziennie (nie bez powodu kawa jest drugim po ropie naftowej najpowszechniej sprzedawanym towarem na świecie) i prawie nie chodzi na urlop.

Nieuchronnie prowadzi to do zmęczenia, które jest kosztowne, jak dla organizacji, dla pracownika i jak pokazują badania naukowe opisane w książce „Odporność psychiczna” autorstwa D. Strzycharczyka i P. Cough, że zmęczenie to bardzo niebezpieczne zjawisko.

Czym jest zmęczenie?

Nie ma jednej powszechnie akceptowanej definicji zmęczenia. Jest to stan powstały w wyniku zaangażowania się człowieka w jakąś ciężką lub długotrwałą pracę, sytuację emocjonalną, wysiłek fizyczny. Zmęczenie nie pozwala na dalsze skupianie się na nieprzynoszących satysfakcji działaniach ani na angażowanie się w nowe i istotne zadania. Wiąże się z silna chęcią zaprzestania działań.

Zmęczenie jest również powiązane ze stresem i jest istotną częścią powstałego napięcia. Obok lęku zmęczenie jest drugim istotnym produktem reakcji człowieka na stres.

Co mówią najnowsze badania na temat fizjologii zmęczenia i wydajności człowieka?

Jeśli sytuacja lub zadanie nie są postrzegane przez osobę jako stresory, to mniej prawdopodobnie rozwinięcie zmęczenia. Osoby, które mają silne poczucie wpływu na sytuacje są mniej podatne na zmęczenie. Osoby, które mają dużą pewność siebie mogą być bardzie narażone na zmęczenie w związku z realizacją dużej ilości różnych zadań. Najczęściej osoby o wysokim poziomie zaangażowania są szczególnie skłonne do ignorowania sygnałów zmęczenia.

Według badań konsekwencjami długotrwałego dużego wysiłku i zmęczenia są skłonność do podejmowania szybszych i mniej przemyślanych decyzji oraz większa liczba zachowań ryzykownych.

Ogólnie można stwierdzić, osoba zmęczona jest mniej wydajna i będzie:

  • miała mniejszą ochotę szczegółowo rozważać dostępne rozwiązania i częściej uciekać do domysłów
  • podejmować szybkie decyzje bez pełnego rozeznania wszystkich konsekwencji
  • w przypadku podjęcia decyzji będzie się skłaniała do wyboru opcji która wymaga od niej mniejszego wysiłku
  • będzie miała wypalenie zawodowe w perspektywie długoterminowej
  • miała problemy zdrowotne, takie jak nadciśnienie, atak serca, udar, problemy gastryczne, a nawet choroba nowotworowa

Dla osoby zmęczonej charakterystyczny jest zwrot w kierunku strategii myślenia i działania wymagających mniejszego wysiłku, działań ryzykownych i do podejmowania złych decyzji.

Nietrudno sobie wyobrazić skutki zmęczenia we wszystkich rodzaju środowiskach pracy, w sporcie, w domu i edukacji. Ma też znaczenie w codziennym życiu – wpływa na przykład na bezpieczeństwo jazdy samochodem. Według amerykańskiej National Highway Traffic Safety Administrationa, w ciągu ostatnich pięciu lat zmęczenie było przyczyną ponad 1 350 000 wypadków samochodowych w Stanach Zjednoczonych.

Podsumowując: zmęczenie w krótkiej perspektywie czasowej może w subtelny i nieświadomy sposób wpływać na to, jak pracujemy, w dłuższej perspektywie natomiast, jeśli ciągle ignorujemy chęć przerwania pracy, może mieć skutki katastrofalne dla naszego zdrowia.

Zrozumiej własne zmęczenie. Trzy kroki aby się czuć mniej zmęczonym

Możesz zrozumieć oznaki zmęczenia i wypracować skuteczną strategię radzenia sobie, dzięki której będziesz mógł zminimalizować negatywne skutki zmęczenia.

  1. Monitoruj swoje zmęczenie

Często pierwszymi oznakami zmęczenia jest znudzenie i drażliwość. Stanowią one sygnały ostrzegawcze, które mówią nam, że powinniśmy rozważyć przerwanie pracy i odpoczynek i wiążą się ze zmianami w sposobie myślenia.

Wiedząc, że zmęczenie skłania do do obierania dróg na skróty, możesz zdecydować, czy zrobisz przerwę, czy też świadomie zwiększysz uwagę aby dobrze wykonać bieżące zadanie.

  1. Rób krótkie przerwy co 60-90 minut

Rób sobie krótkie, ale regularne przerwy w ciągu dnia. Takie przerwy mają ogromną wartość z punktu widzenia fizjologii człowieka. „Rytmy okołodobowe” są powiązane z cyklami trwającymi od 90 do 120 minut, w trakcie których organizm przechodzi ze stanu o wysokim poziomie energii do fizjologicznego „dołka”.

  1. Zrozumiej własne wzorce zmęczenia i co powoduje zmęczenie

Nie zawsze możemy zrobić sobie przerwę wtedy, gdy jesteśmy zmęczeni. Dlatego ważne jest, abyśmy zrozumieli, co nas męczy i jak reagujemy na ten stan.

Odpowiedz na poniższe pytania, aby rozpoznać, co Cię męczy, jak zazwyczaj reagujesz na zmęczenie i jakie strategie możesz wypracować, aby lepiej radzić sobie z tym stanem.

  • Co zazwyczaj mnie męczy?
  • Jak reaguję na zmęczenie?
  • Jaka strategia radzenia sobie sprawdziłaby się lepiej?

Zwracaj uwagę na sygnały ostrzegawcze, który wysyła do Ciebie zmęczony organizm. Choć na krótką metę możesz na tym skorzystać, bo skończysz zadanie, w średniej perspektywie poniesiesz koszty w postacie pogorszenia wydajności, w dłuższej perspektywie – nawet stracić zdrowie. Jeśli nie byłeś jeszcze na urlopie, zaplanuj ten czas dla odpoczynku, bo czas relaksu jest produktywny.

Podziel się: